Jak powstaje berimbau – tradycyjny instrument capoeira
Podczas naszej ostatniej wizyty w Brazylii mieliśmy wyjątkową okazję uczestniczyć w spotkaniu, podczas którego mistrz capoeira pokazał nam jak w tradycyjny sposób powstaje berimbau – najważniejszy instrument w capoeira.
Berimbau nie jest tylko instrumentem muzycznym. To właśnie on prowadzi rytm gry w roda i nadaje tempo całej capoeira.
Wiele osób zna jego charakterystyczne brzmienie, ale niewielu wie jak powstaje od podstaw.
Z jakiego drewna robi się berimbau
Na początku mistrz opowiedział nam o drewnie używanym do budowy berimbau.
Tradycyjnie w Brazylii używa się specjalnych gatunków drewna, które są jednocześnie elastyczne i wytrzymałe. Dzięki temu kij (verga) może być odpowiednio napięty i wydawać charakterystyczny dźwięk.
Kiedyś wybór drewna był bardzo ograniczony do lokalnych gatunków, natomiast dziś twórcy berimbau często korzystają również z innych dostępnych materiałów.
Jednak zasada pozostaje ta sama – kij musi być mocny, sprężysty i dobrze przygotowany.
Tradycyjny sposób przygotowania kija
Podczas warsztatów każdy z nas mógł wziąć udział w przygotowaniu berimbau.
Najpierw oskórowywaliśmy kij, usuwając z niego korę. Następnie drewno było dokładnie czyszczone i wygładzane.
Mistrz wyjaśniał nam przy tym:
jak przygotować kij do montażu struny
jak powinien być wyprofilowany
jak uzyskać odpowiednią sprężystość
To była bardzo ciekawa lekcja, ponieważ w dzisiejszych czasach wiele osób kupuje już gotowe elementy.
My mieliśmy okazję zobaczyć cały proces od podstaw.
Struna berimbau – kiedyś i dziś
Jednym z najbardziej interesujących momentów było przygotowanie struny.
Tradycyjnie strunę wykonywało się z metalowej opony samochodowej. Podczas naszego spotkania również wyciągaliśmy ją w ten sposób – dokładnie tak, jak robiono to dawniej.
Dziś oczywiście można po prostu kupić gotową strunę.
Jednak zobaczenie tego procesu w praktyce pozwala lepiej zrozumieć jak powstawały instrumenty capoeira w przeszłości.
Napięcie berimbau i dopasowanie cabacy
Kiedy kij był już przygotowany, przyszła pora na najważniejszy etap – napinanie berimbau.
Po założeniu struny mistrz pokazał nam jak odpowiednio ją napiąć, aby instrument miał właściwe brzmienie.
Następnie dopasowywaliśmy cabacę – czyli charakterystyczną tykwę pełniącą rolę rezonatora.
Co ciekawe, nie każda cabaca pasuje do każdego berimbau.
Często trzeba znaleźć odpowiednie połączenie:
kija
napięcia struny
wielkości cabacy
Dopiero wtedy instrument zaczyna naprawdę dobrze brzmieć.
Wspólna praca przy tworzeniu berimbau
Najciekawsze w całym spotkaniu było to, że każdy mógł wziąć udział w pracy.
Razem:
przygotowywaliśmy drewno
czyściliśmy kij
montowaliśmy strunę
dopasowywaliśmy cabacę
To była nie tylko lekcja rzemiosła, ale też świetna okazja do poznania tradycji i kultury capoeira w Brazylii.
Berimbau – serce capoeira
Berimbau jest czymś więcej niż instrumentem.
To właśnie on:
wyznacza rytm gry
decyduje o tempie roda
prowadzi muzykę capoeira
Dlatego poznanie procesu jego tworzenia pozwala jeszcze lepiej zrozumieć ducha tej brazylijskiej sztuki walki.