Wywiad z Mestre Pastinha

Mestre Pastinha (Vincente Ferreira Pastinha, ur. 5 kwietnia 1889 – zm. 13 listopada 1981) był wspaniałym capoeirista, którego gra charakteryzowała się zwinnością, szybkością i inteligencją.

Jego w wielkiej mierze jest zasługą dlaczego Capoeira Angola nie umarła jako uznana sztuka walki. Znany jako wielki tradycjonalista, chciał by jego uczniowie zrozumieli praktykę, filozofię i tradycję czystej Capoeira Angola.

W 1964r. antropolog fiński pojechał do Brazylii w poszukiwaniu Afrykańsko-Brazylijskiej kultury i podczas tego pobytu przeprowadził wywiad z Mestre Pastinha. Taśma z zapisem wywiadu łacznie z innymi materiałami została ostatnio odkryta w Finlandii.

Mistrzu, od jak dawna trenujesz [jako trener – przyp. meryt.] Capoeira?
Mestre Pastinha: Od 1910 r.

Wyjaśnij mi trochę o Capoeira.
Mestre Pastinha: Wyjaśnić o pochodzeniu? Pochodzenie jest Afrykańskie.

Gdzie nauczyłeś się Capoeira?
Mestre Pastinha: Tutaj w Bahia w wieku 10 lat.

Kto cię nauczył?
Mestre Pastinha: Afrykanin.

Jak się nazywał?
Mestre Pastinha: Nazywano go Benedito.

Czy pochodził z Angoli?
Mestre Pastinha: Z Angoli.

Ludzie mowią, że Capoeira jest walką, ale teraz staje się zabroniona jako walka.
Mestre Pastinha: Nie, Capoeira nie jest zabroniona jako walka. Capoeira jest wewnątrz człowieka. Gdy człowiek spotyka przeciwnika, uzewnętrznia Capoeira jako walkę. Ale kiedy jest szczęśliwy, Capoeira staje się tańcem.

Od jak dawna mieszkasz tu w Pelourinho?
Mestre Pastinha: Od 1952 r.

Czy byłeś kiedyś za granicą?
Mestre Pastinha: Nie, jeszcze nie byłem. Miałem szansę, którą straciłem, by jechać do Argentyny. Ponieważ miałem zaproszenie do Sao Paulo, pojechałem do Sao Paulo zamiast do Argentyny.

W jakim wieku ludzie uczą się Capoeira?
Mestre Pastinha: W każdym wieku. Każdy może się uczyć.

Chłopcy, którzy tu się uczą to generalnie uczniowie i robotnicy?
Mestre Pastinha: Tak, to robotnicy, budowlańcy, uczniowie, zatrudnieni w biznesie… Wszystkich tu mamy.

Więc Capoeira jest tylko „po godzinach”?
Mestre Pastinha: Tak.

Czy ludzie przychodzą tu tylko w wolnym czasie?
Mestre Pastinha: Tak.

Więc Capoeira nie jest sposobem na życie?
Mestre Pastinha: Nie.

Jaka jest róznica pomiędzy dawną Capoeira a dzisiejszą?
Mestre Pastinha: Wcześniej to było to samo. To jest to samo. Nie ma żadnych modyfikacji. Zmiana jest w zależności od podejścia jednego człowieka do drugiego. Jeśli ma powołanie i przychodzi szczęśliwy duchem wtedy gramy Capoeira z większym posłuszeństwem i z wieloma technikami. Ale gdy przychodzi nienawiść Capoeira również zmienia się w walkę. W wesołym podejściu jest to taniec. Przy podejściu z nienawiścią już wiecie jak to jest. Służy przemocy.

Czy osobiście nosiłeś broń?
Mestre Pastinha: Nie.

Capoeira jest również obecna w Boa Viagem, Santa Barbara, Santo Amaro, Cachoeira.
Mestre Pastinha: Santo Amaro, Cachoeira… Wszędzie tam jestem. Gdziekolwiek jestem zapraszany, jadę tam. Tu jesteśmy gotowi uczestniczyć z każdego powodu i wszędzie ludzie mogą być zainteresowani Capoeira ponieważ wtedy będę zainteresowany by tam jechać.

Ale jak myślisz, gdzie tradycja Capoeira Angola jest najczystsza? Tutaj [w Bahia – przyp. meryt.]?
Mestre Pastinha: Tak.

Co myślisz o Mistrzu Bimba?
Mestre Pastinha: Nic nie mam do powiedzenia. On ma inny cel i nie mogę wypowiadać się o innych. Na ten mogę się wypowiedzieć. Ale o innych… Wiem, że on jest… Szanuję Bimba i nie mogę mówić o jego celu, ponieważ on ma swój cel i jedynym, który może coś powiedzieć jest on sam.

Oczywiście, oczywiście. On mówi, że prezentuje tradycję z Bahia. Czy wierzysz, że prezentuje tradycję z Bahia?
Mestre Pastinha: On też jest z Bahia. Tradycja jest ta sama. Ode mnie do niego i od niego do mnie myśle, że nie ma żadnych modyfikacji.

Czy on prezentuje więcej tradycji z Afryki?
Mestre Pastinha: On przedstawił inną odmianę, nazwaną Regional. Ale on był Angoleiro. Uczył się Angola. Jest takim samym Angoleiro jak ja. Nie mogę mu tego odebrać.

Ale inni jak Waldemar i Caicara? Czy oni są twoimi uczniami?
Mestre Pastinha: Tu nie mogę przedstawiąć poglądów innych ponieważ prezentuję swój. Nie mogę przedstawić innego poglądu.

Ale pytam czy to wciąż jest tradycja afrykańska?
Mestre Pastinha: Jest. Tradycja jest ta sama ale oni mają swoją deklarację, która jest inna. On uczył się od innego mistrza i nic nie mogę powiedzieć.

Jaka jest przyszłość Capoeira?
Mestre Pastinha: Przyszłość Capoeira jest taka: jest tutaj, w życiu człowieka. Postępuje również ewolucja człowieka. Ale człowiek musi to manifestować w Capoeira sam. To nie może się wydostać, nie może być na zewnątrz.

Gdy ludzie zaczynają oddawać honory Capoeira, czy to ma znaczyć że jest tu znaczenie religijne?
Mestre Pastinha: Capoeira jest religijna. Pochodzi z tej samej religii co Candomble, jak Batuque i Samba. Candomble jest i ma taki sam ładunek znaczenia religijnego, ale teraz, z modyfikacjami jest trochę inne. Wyrażanie tego jest trochę inne, ale ilość jest taka sama. Religia jest ta sama.

Ludzie mówią, że istnieje rywalizacja pomiędzy Candomble i Capoeira.
Mestre Pastinha: Nie ma rywalizacji; to jest połączone. Capoeirista jest jak kapłan Candomble. Teraz opuścił jedną część dla drugiej. Podążamy za kapłanem Candomble. Praktykujemy Candomble. Jeśliby tak nie byłoby, nie chodzilibyśmy do domu Candomble. Jesteśmy z tej samej podstawy. Ale teraz, jeden idzie w stronę Capoeira inny do Candomble.